Viêm thần kinh thị giác

14/11/2016 09:47:50

Thần kinh thị giác có thể bị viêm ở phần đầu thần kinh thị giác đoạn trong nhãn cầu gọi là viêm gai thị hay ở phía sau nhãn cầu gọi viêm thần kinh thị hậu cầu.

Thần kinh thị giác là phần đầu tiên của đường dẫn truyền thị giác nhằm dẫn truyền hình ảnh thô từ võng mạc đến trung tâm xử lý hình ảnh ở võ não. Thần kinh thị giác có thể bị viêm ở phần đầu thần kinh thị giác đoạn trong nhãn cầu gọi là viêm gai thị hay ở phía sau nhãn cầu gọi viêm thần kinh thị hậu cầu.
 
Bệnh thường gặp ở độ tuổi 20-50 tuổi. Tuổi trung bình khoảng 30 tuổi.
 

Nguyên nhân:

- Do viêm nhiễm: viêm trong mắt hay ở các vùng lân cận mắt (hốc mắt, xoang, mũi, tai…) lan đến thị thần kinh. Có thể xuất hiện sau nhiễm siêu vi toàn thân như cúm, sốt xuất huyết.
 
- Do ngộ độc: rượu, thuốc lá, quan trọng là thuốc trị sốt rét.
 
- Do thiếu trầm trọng vitamin B1, B2, hay gặp ở người nghiện rượu.
 
- Viêm thần kinh thị giác có thể là biểu hiện đầu tiên của bệnh toàn thân như bệnh xơ cứng rải rác.

Các yếu tố, nguy cơ:

Yếu tố nguy cơ viêm dây thần kinh thị giác phát sinh từ các rối loạn tự miễn dịch bao gồm:
 
Tuổi. Viêm dây thần kinh thị giác thường gặp ở người từ 20-45 tuổi. Tuổi trung bình của khởi phát là khoảng 30. Người lớn tuổi hay trẻ em cũng có thể phát triển viêm dây thần kinh thị giác, nhưng nó xảy ra ít hơn ở các nhóm này.
 
Giới. Phụ nữ có nguy cơ phát triển viêm dây thần kinh thị giác cao gấp đôi.
 
Chủng tộc. Viêm dây thần kinh thị giác xảy ra nhiều hơn người da trắng.
 
Đột biến gen. Một số đột biến gen có thể làm tăng nguy cơ phát triển viêm dây thần kinh thị giác hoặc bệnh đa xơ cứng.

Triệu chứng, biểu hiện:

Giảm thị lực: trong vòng vài giờ đến vài ngày, có khi chỉ sau 1 đêm ngủ dậy, bệnh nhân nhìn mờ đi nhanh chóng. Thị lực có thể giảm ít hay nhiều tùy vào từng bệnh nhân; đôi khi bệnh nhân đến với tình trạng chỉ còn nhận thức được sáng tối. Trước khi giảm thị lực, bệnh nhân có thể có những dấu hiệu tương tự nhiễm siêu vi: sốt nhẹ, đau đầu, sổ mũi…
 
Đau trong hốc mắt: đa phần bệnh nhân có cảm giác đau âm ỉ trong mắt, hoặc sâu trong hốc mắt, đau đặc biệt tăng lên khi liếc mắt.
 
Rối loạn sắc giác: bệnh nhân nhìn màu sắc bị khác đi so với lúc bình thường, hoặc so với mắt bình thường, thường hay gặp rối loạn màu xanh – đỏ.
 
Hiện tượng Uhthoff: là hiện tượng bệnh nhân bị mờ mắt khi nhiệt độ cơ thể tăng (vận động, tắm nước nóng, bị sốt…). Sau 5 – 10 phút mắt hết mờ. Đây là dấu hiệu sớm, cho thấy mắt có nhiều khả năng sẽ bị viêm thần kinh thị.

Chẩn đoán bệnh:

Phòng ngừa:

Điều trị:

Việc điều trị bệnh chủ yếu là loại trừ nguyên nhân mới khỏi bệnh hoàn toàn.
 
Người bệnh cần được khám bệnh toàn diện và điều trị theo các chuyên khoa tai mũi họng, thần kinh, truyền nhiễm, dị ứng. Ngừng ngay việc sử dụng các chất gây nhiễm độc thị thần kinh.
 
Tại mắt, cần giải quyết rối loạn tuần hoàn, dinh dưỡng tại dây thần kinh, chống viêm, chống nhiễm khuẩn. Ngay sau khi có chẩn đoán xác định, người bệnh cần được điều trị ngay bằng corticoid. Thuốc corticoid có thể được chỉ định với liều rất cao, dùng cả đường uống lẫn đường tiêm. Trong trường hợp này, bệnh nhân bắt buộc phải nằm viện để theo dõi toàn trạng.
 
Các loại kháng sinh có thể được cho dùng tuỳ theo tác nhân gây bệnh là loại nào. Trong một số trường hợp đặc biệt có thể người bệnh phải dùng tới thuốc ức chế miễn dịch (bệnh Behcet). Ngoài ra, có thể dùng các loại thuốc giãn mạch dùng theo đường toàn thân (uống) và tại chỗ (tiêm cạnh nhãn cầu) cùng các vitamin nhóm B (như B1, B6, B12).
 
Viêm thị thần kinh là một bệnh mắt nặng cần được khám phát hiện bệnh cùng nguyên nhân gây bệnh sớm, điều trị tích cực mới có khả năng phục hồi chức năng thị giác, tránh tái phát cùng các biến chứng và di chứng nặng nề.

Biến chứng:

Chế độ chăm sóc:

Bài thuốc dân gian:

Bệnh này là bệnh biến ở gai thần kinh thị giác hoặc thần kinh thị giác hậu nhãn cầu phát sinh viêm. Đông y cho rằng thuộc phạm trù "Thanh minh", "Bao manh" thuộc về can huyết bất túc, can phong nhiễu lên gây ra.
 
1. Điểm cần kiểm tra để chẩn đoán
 
Nhìn vật mờ, thường kèm có đau đầu rất rõ rệt.
- Đáy mắt biến hoá
+ Viêm gai thần kinh thị giác: Gai thần kinh thị giác hiện rõ sung huyết mức độ khác nhau, bờ mép không rõ, tĩnh mạch chính giữa võng mạc giãn rộng cong khúc, trên và lân cận trên võng mạc có vật thấm ra sắc trắng và xuất huyết.
+ Viêm thần kinh thị giác hậu nhãn cầu: Đáy mắt không biến hình, khi chuyển động nhãn cầu thì đau. 
 
2. Phương pháp trị liệu
 
- Biện chứng thí trị
Phép chữa: Dưỡng huyết tức phong.
Phương thuốc ví dụ:
Sài hồ 1,5 đồng cân, Thiên ma 1 đồng cân
Bạch tật lê 5 đồng cân, Câu đằng 4 đồng cân
Đương quy 3 đồng cân, Bạch thược 3 đồng cân
Hà thủ ô 5 đồng cân, Ngũ vị tử 3 đồng cân
Đan bì 2 đồng cân, Xa tiền tử 3 đồng cân
Gia giảm:
Gai thần kinh thị giác sung huyết nghiêm trọng, gia Sinh địa 5 đồng cân.
- Thuốc chế sẵn
Đan chi tiêu giao hoàn, mỗi lần uống 1,5 đồng cân, ngày uống 2 lần.
- Chữa bằng châm cứu
+ Thể châm:
Huyệt thường dùng: Phong trì, Cần hậu, Tình minh, Hợp cốc 
Huyệt dự bị:: Thừa khấp, Can du, Thận du, Túc tam lý,
Phương pháp: Huyệt vị vùng mắt hơi vê tiến chậm, làm cho cảm ứng tản rộng đến cầu mắt, các huyệt khác kích thích vừa. Lưu kim 0-15 phút, cách ngày châm 1 lần, 15-20 lần là một liệu trình.
+ Phương kinh nghiệm
Huyệt hường dùng: Cần hậu, Tình minh, Thừa khấp, Tân toản trúc.
Huyệt dự bị: Phong trì, Thái dương, Hợp cốc.
Phương pháp :
- Thanh manh không nhìn thấy: Châm Thương dương, Cự liêu, Thượng quan, Đồng tử liêu, Lạc khước, Thừa quang ("Loại kinh đồ dực, Châm cứu yếu lãm).
- Mắt thanh manh: Châm Can du, Đảm du, Thận du, Dưỡng lão cứu 7 mồi, Thương dương cứu 5 mồi, Quang minh (Loại kinh đồ dực, Châm cứu yếu lãm)
- Bạo manh không thấy vật: Châm Toản trúc, 5 huyệt phía trước đỉnh ( Thần đình, Thượng tinh, Tín hội, Tiền đình, Bách hội), lại châm Ủy trung ra máu (Nho môn sự thân).